Iedereen kent The Twilight Saga wel. De romantische boeken- en filmreeks rondom vampier Edward, weerwolf Jacob en mensenmeisje Bella. Dan hebben we ook meteen de driehoeksverhouding die je óf adoreert óf haat. Twilight is mede door deze love triangle beroemd geworden en je kunt er heel veel over zeggen -daar komen we straks op. Zo’n love triangle kun je een literair cliché noemen. Wat zijn literaire clichés of tropes eigenlijk? In deze blogpost leg ik het uit.

Trope of cliché?

Laat ik eerst eens beginnen met het uitleggen van de begrippen ‘cliché’ en ‘trope’. Simpel gezegd: een cliché is veelal een zin, terwijl een trope een hele situatie kan zijn. Zo kun je de driehoeksverhouding het beste onder de tropes scharen en een zin als: “Hij lachte zijn witte tanden bloot.” als een literair cliché. Dit soort zinnen kunnen als tenenkrommend worden beschouwd en helemaal wanneer een auteur met dit soort zinnen strooit.
Een trope is dus een hele situatie die geschetst wordt door de auteur en waar lezers moe van worden. Zo kan het verhaal over het Goede en het Kwade als trope worden gezien, maar ook de overwinner: een hoofdpersoon dat alles heeft verloren maar toch opkrabbelt.

Kan een auteur zonder clichés?

Als we kijken naar boeken en naar het leven kunnen we niet zonder clichés. We zijn allemaal niet zo uniek als we denken en de situaties waarin we ons bevinden evenmin. Dat is natuurlijk niet zo zwart-wit als het hier nu staat, maar iedereen maakt in meer of mindere mate van alles mee: nieuw leven, de dood, ziekte en relaties in alle soorten en maten. Dit soort clichés gebruiken auteurs dan ook vaak om personages te laten leven.
In die zin kan een auteur dan ook niet zonder clichés, maar sommige clichés kunnen best vermeden worden. Denk aan het eerder genoemde voorbeeld over de witte tanden, maar ook andere zinnen zijn al geschreven. Het is dan ook aan de auteur om zijn eigen stijl te ontdekken en niet zomaar klakkeloos dingen over te nemen die ze eerder hebben gelezen.

Welke tropes zijn dan echte dooddoeners?

Ik kwam laatst een Facebookpost tegen in een groep over tropes en welke tropes lezers dan echt beu zijn. Een interessant topic om te lezen en daar kwamen heel wat antwoorden op. Zo was de driehoeksverhouding een echte no-go voor veel reageerders, maar ook personages die niet lijken op echte mensen, omdat ze teveel lijken op robots omdat ze gewoon perfect zijn. Een andere veelgenoemde trope ging over de afhankelijkheid van een vrouw zodra een man ontmoet. In de feministische golf waar we nu in zitten is dit beeld nogal ouderwets.

Moet een auteur tropes of literaire clichés altijd uit de weg gaan?

Nee, volgens mij hoeft dat niet, mits zo’n trope of cliché iets doet voor het verhaal. De trope over Bella, Edward en Jacob in Twilight was misschien ietwat overbodig en had best geschrapt kunnen worden: Jacob alleen als beste vriend zonder de vijandigheid. Toch kunnen clichés en tropes een verhaal goeddoen, maar dit moet dan wel goed uitgevoerd worden. Hoe precies? Dat is natuurlijk moeilijk te zeggen. Wil je toch literaire clichés gebruiken? Kijk dan eens als auteur naar je zinsopbouw, het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden en pleonasmen. Zo kun je wel clichés gebruiken, maar misschien dat je lezer zich dan minder stoort.
Tot slot is het wel interessant om te bedenken dat de driehoeksverhouding uit Twilight toch wel het begin was in de Young Adult literatuur. Hierna zijn er nog vele tropes gekomen en gegaan, maar voor mij blijft Twilight altijd bestaan (nog even een vraagje: #TeamEdward of #TeamJacob?).

Welke trope vind jij echt niet meer van deze tijd? Laat het ons weten in de comments!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden.

Menu